Denizdeyken bazen Ay’ın veya Güneş’in etrafında kusursuz, dairesel bir ışık halkası görürsünüz. Denizcilik folklorunda ve bilimsel meteorolojide bu olay, yaklaşmakta olan kötü havanın en belirgin işaretlerinden biri olarak kabul edilir.
Hale Nedir ve Nasıl Oluşur?
Hale, ışığın atmosferin çok yükseklerinde (yaklaşık 5.000 – 10.000 metre) bulunan Sirrüs (Cirrus) veya Sirrostratüs (Cirrostratus) bulutlarının içinden geçerken kırılmasıyla oluşur. Bu bulutlar, su damlacıkları yerine minik altıgen buz kristallerinden oluşur.
Güneş veya Ay ışığı bu kristallere çarptığında, bir prizmadan geçiyormuş gibi kırılır ve yansır. Bu fiziksel etkileşim sonucunda gökyüzünde dairesel bir halka meydana gelir.
22 Derecelik Hale (İng. 22° Halo)
En sık görülen hale tipi, 22° Hale olarak adlandırılır. Eğer kolunuzu ileriye uzatıp elinizi açarsanız (baş parmağınızdan serçe parmağınıza kadar olan mesafe), bu yaklaşık 22°‘lik bir açıyı temsil eder. Gökyüzündeki halkanın yarıçapı tam olarak bu kadardır.
Denizciler İçin Hale Ne Anlama Gelir?
“Güneşin veya Ay’ın etrafındaki halka, yakındaki yağmuru haber verir” sözü bilimsel bir temele dayanır. İşte bir denizcinin bu görüntüyü nasıl yorumlaması gerektiği:
-
Sıcak Cephe Habercisidir: Hale, genellikle bir Sıcak Cephe sisteminin en önünde hareket eden yüksek bulutlar (Sirrostratüs) tarafından oluşturulur.
-
Zamanlama: Bir hale gördükten sonra, genellikle 12 ila 24 saat içinde yağışlı hava ve rüzgarın bölgeye ulaşması beklenir.
-
Rüzgarın Yönü: Eğer halka belirginleşiyorsa ve gökyüzü yavaş yavaş grileşiyorsa (bulutlar alçalıyorsa), fırtınanın yaklaştığı kesinleşir.
Ay Halesi vs. Güneş Halesi
-
Ay Halesi: Genellikle beyaz bir halka olarak görülür. Işık zayıf olduğu için renkler seçilemez. Ancak çok net gecelerde iç kenarında hafif bir kırmızılık fark edilebilir.
-
Güneş Halesi: Çok daha parlaktır ve bazen bir gökkuşağı gibi renkli olabilir. Halkanın iç kısmı (Güneş’e yakın olan tarafı) genellikle kırmızımsı, dış kısmı ise mavimsi bir tondadır.
Kaptan’ın Notu: Hale ne kadar net ve belirginse, atmosferdeki nem oranı o kadar yüksektir ve yaklaşan cephe sistemi o kadar güçlüdür. Eğer hale ile birlikte barometreniz de düşmeye başladıysa, güvenli bir koy bulma zamanınız gelmiş demektir.