Denize düşmek, denizdeyken karşılaşabileceğiniz en büyük hayati tehlikelerin başında gelir. Düşen kişinin sudan can askısı ile yakalanmasını “Denize düşen kişinin sudan alınması” adlı makalede özetlemeye çalışmıştım. Bu makalede denize düşen kişinin merdiven olmadan denizden çıkarılması ile ilgili biraz daha detay vermeye çalışacağım.
Öncelikle diğer “Denize adam düştü” makalesinde anlatıldığı gibi, teknenin denize düşen kişinin yanına yanaşabildiğini varsayıyorum; ya can askısı atılarak ya da denize adam düştü manevraları yaparak.
İki değişik yöntem kullanabiliriz:
1- Denize düşen kişinin halat ve vinç yardımıyla tekneye alınması
Bu yöntemin uygulanabilmesi için kişinin çok yorulmamış ve bilincinin açık olması lazım. Ayrıca aşırı dalga varsa dengede kalabilmek kolay değildir fakat uygun ortamlarda çok rahat uygulanacak bir yöntemdir.
Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi bir halatı tercihan teknenin ortasına yakın bir yerdeki koç boynuzuna bağlarız. Diğer ucunu denize iyice sarkıtarak vince en az 3 kez dolayıp kilitleriz.
Denize düşen kişi önce sarkıtılan halata tutunur, daha sonra teknenin gövdesine tutunarak ayaklarını halatın üzerine koyar. Bu aşamada halatın yeterince boşta olması lazım ki denize düşen kişi halatın üzerine çıkmak için çok zorlanmasın. Daha sonra vinç yardımıyla halat sarılır ve kişi teknenin gövdesine tutunarak yukarı doğru çıkar. Vardavela tellerine yetiştiği zaman bu tellere tutunarak dengesini daha iyi ayarlayabilir. Merdiven kullanılamadığı veya olmadığı zamanlarda çok pratik bir yöntemdir.
Uyarı: Eğer kazazede soğuk suda uzun süre kaldıysa (hipotermi), dikey olarak (ayakta) hızla yukarı çekmek ölümcül kalp ritim bozukluklarına yol açabilir. Mümkünse kişi yatay pozisyonda çıkarılmalı, değilse vinçle çok yavaş ve nazikçe çekilmelidir.
2- Yedek mandar kullanılarak can askısı tekneye almak
Bu yöntemde bir can askısı yardımıyla denizdeki kişinin sudan alınmasını özetlemeye çalışacağım. Özellikle kişinin bilinci azsa ve çok yorgunsa sert hava koşullarında bile kullanılabilecek yöntemdir.
Can askısının bir ucu teknede olduğundan, askının halatını yedek mandara bağlarız. Mandarı vinç yardımıyla yukarı doğru çekeriz. Kişi sudan çıkarken en az bir kişi ayağı tekne hizasına gelip teknenin içine girinceye kadar yardımcı olmalıdır, özellikle aşırı yorulmuşsa. Bilinç kaybı varsa mümkünse iki kişi teknenin içine doğru taşımalıdırlar. Aşağıdaki şekilde nasıl çıkarılması gerektiği görselleştirilmeye çalıştım, can askısı mavi renkle gösterilmiştir.
Eğer denize düşen kişinin can askısı yoksa sadece can yeleği varsa, denize adam düştü manevraları yapıldıktan sonra bir halat atılır ve denize düşen kişi can yeleğine izbarço bağı ile kendini bağlar. Bundan sonra yukarıdaki prosedür izlenir. Eğer kişi izbarço bağlayamayacak durumdaysa (veya herhangi bir bağ) bir sustalı kilit (ing. snap shackle) ile mandarın ucuna bağlanarak denizdeki kişiye atılır, denizdeki kişinin kilidi can yeleğine takması gerekir. Yine yukarıdaki prosedür izlenerek kişi tekneye alınır.
Önemli noktalardan biri, can yeleği seçerken emniyet kayışlı olanı seçmektir. Emniyet kayışınız varsa herhangi bir halatı veya kiliti güvenle can yeleğine bağlayabilirsiniz, özellikle kurtarma operasyonlarında ciddi bir güven sağlar. Daha da önemlisi emniyet kayışınız varsa ve teknede uçtan uca bir emniyet halatı, o zaman denize de düşmezsiniz. Can yeleği konusunda bilgi almak için “Can yelegi seçimi” adlı dökümana bakabilirsiniz.
Son olarak, bu tür düzenekleri kurmayı başınıza gelmeden denemeye çalışmanızı tavsiye ederim. İkinci yöntemle denizden dingi veya başka bir yük de çıkarabilirsiniz.