Yelken seyirlerinin çeşitlerini ve yelkenlerin rüzgara göre nasıl konumlandırılması gerektiğini “Yelken seyirlerinin açıklamaları” adlı makalede anlatmıştım. Makalede çarmıh telinin üzerindeki bir kılavuz tüy ile yelkenlerin doğru pozisyonlarını az çok ayarlayabiliyorduk. Şimdi bu makalede bir adım daha ilerleyerek yelkenlerin üzerindeki kılavuz tüyler aracılığı ile nasıl trim yapılması gerektiğini anlatmaya çalışacağım. Bu konu bazı kaynaklarda ileri yelkencilik sınıfına sokulsa da, ben bu yelken ayarlarını bilmenin temel yelkenciliği anlamak adına önemli olduğunu düşünüyorum.
Flok yelken üzerindeki kılavuz tüyler sadece ve sadece rüzgar üzerine doğru giderken çalışır!
Flok yelkenlerin üzerinde genellikle üç ayrı yükseklikte biri rüzgar üzerinde diğeri de rüzgar altında olacak şekilde kılavuz tüyler vardır. Bazı yelkenlerde rüzgar altı kılavuz tüylerinin rahat görülebilmesi için şeffaf bir cam yapılmıştır. Genellikle hem öndeki (rüzgar üstü) hem de arkadaki (rüzgar altı) tüyleri trim ayarları için havuzluktan görülebilir şekilde tasarlanmıştır. Aşağıdaki resimde iki değişik kılavuz tüy örneğini görebilirsiniz.
Kılavuz tüylerin yelken üzerinde v-şekilli bir yapıda olmaları arzu edilir. Aşağıdaki şekilde (1) nolu örnekte v-şekilli kılavuz tüylerini görebilirsiniz. Örneğin anlaşılabilmesi için rüzgar üzerindeki tüyleri mavi, rüzgar altındaki tüyleri ise kırmızı renkle gösterdim. İdeal yelken ayarı aynı (1) yelken örneğindeki gibi olmalıdır.
Tüylerin neden yatay ve birbirine paralel akması almasının arzu edildiği pek anlatılmaz (Şekil-1) . Bu pozisyonda yelkenin hem rüzgar üzerinden hem de rüzgar altından ideal bir rüzgar geçtiği teyit edilir ve bu da emme kuvvetinin en yüksek noktada olduğunu gösterir. ( Emme kuvvetinin nasıl oluştuğunu ve Bernoulli kuralını “Yelkenliler rüzgara doğru nasıl ilerler” adlı makalede açıklamıştım. Ayrıca Bernoulli kuralını da detaylı olarak “Bernoulli Kanunu” adlı makalede okuyabilirsiniz. Uçaklar nasıl uçar, yelkenliler nasıl ilerler, bütün bu konuların temeli bu kanuna dayanır. )
Eğer kılavuz tüylerinden rüzgar üstünde olanı pırpırlamaya başlarsa (yukarıdaki şekildeki 2. örnek) yapılabilecek iki hareket vardır:
- Flok ıskotasını biraz daha gerin (tüyler v-şekli alana kadar)
- Rüzgar altına doğru hafifçe dönün
Eğer flok yeterince gerginse yapılacak tek hareket rüzgar altına doğru hafifçe dönmektir. Bu sayede yelkenin iki yüzeyinden de rüzgar geçmesini sağlamış oluruz.
Eğer kılavuz tüylerden rüzgar altındaki pırpırlamaya başlarsa (yukarıdaki şekildeki 3. örnek) yapılabilecek iki hareket vardır:
- Flok ıskotasını biraz boşlayın (tüyler v-şekli alana kadar)
- Rüzgar üzerine doğru hafifçe dönün.
Bu aşamada eğer orsa gidiyorsanız, flok ıskotasını boşlamadan önce biraz rüzgar üzerine doğru denemek isteyebilirsiniz. Eğer flok ıskotası aşırı gerginse biraz boşlamakta yarar var.
İpucu: Eğer yelkenin üst kısmındaki tüyler pırpırlarken alt kısımdakiler düzgünse (veya tam tersi), cenova arabasını (jib car) ileri veya geri hareket ettirerek yelkenin bükümünü ayarlamanız gerekir.